İngilizce düzensiz fiiller: 4 grupta 91 fiil

Düzensiz fiillerin geçmiş zaman ve üçüncü hâlleri -ed eklenerek oluşmaz: go — went — gone, buy — bought — bought. Tabloda fiiller, biçimlerinin nasıl değiştiğine göre gruplandırılmıştır. Aynı gruptaki fiiller aynı kalıbı izler; böylece yeni bir fiili tek başına ezberlemek yerine benzerlik kurarak hatırlarsınız.

Ancak tabloyu bilen birçok kişi cümle kurarken yine de I have went, Did you saw it?, The window was broke yazar. Fiillerin hâlleri ezberlenmiştir, fakat cümlede doğru hâli seçme becerisi henüz gelişmemiştir. LetsWords tam olarak bunu öğretir: fiille cümle kurarsınız, alıştırma sistemi fiilin biçimindeki ve dil bilgisindeki hataları gösterir, düzeltme önerir ve nedenini açıklar. Aralıklı tekrar da sonucu pekiştirir.

Türkçe anlamlarıyla düzensiz fiiller tablosu

İlk sütun fiilin yalın hâlini, ikinci sütun geçmiş zaman hâlini (Past Simple), üçüncü sütun ise geçmiş zaman ortacını (Past Participle, yani “üçüncü hâl”) gösterir.

Gruplar: tüm hâlleri aynı olanlar · ikinci ve üçüncü hâli aynı olanlar · tüm hâlleri farklı olanlar · birinci ve üçüncü hâli aynı olanlar.

Üç hâli de aynı olan fiiller

En kolay grup: fiil hiç değişmez.

read fiilinin hâlleri aynı yazılır, ancak farklı okunur: [riːd] — [red] — [red].

İkinci ve üçüncü hâli aynı olan fiiller

En büyük grup budur. Geçmiş zaman hâlini öğrendiğinizde üçüncü hâli de bilirsiniz. Bu gruptaki fiilleri ses benzerliklerine göre öğrenmek kolaydır: bring, buy, catch, fight, teach, think fiillerinin hepsi -ought / -aught biçimine dönüşür.

Learnt Britanya İngilizcesinde kullanılır; Amerikan İngilizcesinde genellikle learned tercih edilir. İki biçim de doğrudur.

Üç hâli de farklı olan fiiller

Bu fiillerin üç hâlini de öğrenmek gerekir, ancak burada da kalıplar vardır. Begin, drink, ring, sing, swim fiillerinde ünlü harf i — a — u düzeninde değişir: sing — sang — sung. Birçok fiilin üçüncü hâli -n ile biter: take — taken, write — written, know — known.

Birinci ve üçüncü hâli aynı olan fiiller

Küçük bir grup: üçüncü hâl, yalın hâlle aynıdır. Bu yüzden sık yapılan hatalardan biri I have came demektir; doğrusu I have come olmalıdır.

Hangi hâl nerede kullanılır?

Ezberlediğiniz hâli yanlış yerde kullanırsanız bilmeniz işe yaramaz. Dört kural yeterlidir.

1. İkinci hâl yalnızca geçmiş zamandaki olumlu cümlelerde kullanılır. I went to the gym yesterday.
2. did ve didn’t sonrasında yalın hâl kullanılır. Geçmiş zaman zaten did ile ifade edilir; fiilde ikinci kez gösterilmez: Did you go?, I didn’t go.
3. have, has, had sonrasında üçüncü hâl kullanılır. I have gone, She has written, We had left.
4. Edilgen yapıda ve sıfat görevinde de üçüncü hâl kullanılır. The window was broken, a broken window, It was written in 1990.

Tabloyu ezberleseniz de yapılan yaygın hatalar

• I have went to London. → I have been to London. have sonrasında üçüncü hâl gerekir: orada bulunup döndüyseniz been, oraya gidip henüz dönmediyseniz gone. Went ikinci hâldir ve yardımcı fiil olmadan kullanılır: I went to London last year.
• Did you saw the message? → Did you see the message? did sonrasında yalın hâl kullanılır. Olumsuz cümlede de aynı hata yapılır: I didn’t knew → I didn’t know.
• The window was broke. → The window was broken. Edilgen yapıda üçüncü hâl kullanılır.
• I laid on the sofa all evening. → I lay on the sofa all evening. Burada iki fiil karıştırılmıştır: lie — lay — lain uzanmak, lay — laid — laid ise bir şeyi koymak anlamına gelir: I laid the book on the table.
• I have drank too much coffee today. → I have drunk too much coffee today. drink, begin, swim, sing fiillerinin ikinci ve üçüncü hâlleri tek harfle ayrılır ve kolayca karıştırılır.

Sık karıştırılan diğer fiil çiftleri: rise / raise, fell / felt, borrow / lend, win / beat, rob / steal.

Bu hataların hepsini tabloyu bilen kişiler yapar. drink — drank — drunk sırasını hatırlamak kolaydır; cümle kurarken doğru hâli seçmek ise başka bir beceridir.

Düzensiz fiilleri kullanabilmek için nasıl öğrenmelisiniz?

1. Alfabetik sırayla değil, gruplar hâlinde öğrenin. Önce hâlleri aynı olan grupla başlayın, ardından bring — brought — brought ve benzerlerine, sonra i — a — u kalıbına geçin. Böylece yeni bir fiil, bildiğiniz bir kalıba dayanır.
2. Bir seferde 5–7 fiil seçin. Şu anda ihtiyaç duyduğunuz fiiller, kalan seksen fiilden daha yararlıdır.
3. Hemen bu fiillerle kendiniz hakkında cümleler yazın. “go — went — gone” yerine I went to Ankara last summer ve I have never been to Japan. Hulstijn ve Laufer, yeni kelimelerle yapılan üç görevi karşılaştırdı: okuma, boşluk doldurmayla birlikte okuma ve kompozisyon yazma. Kelimeler en iyi kompozisyon yazıldıktan sonra hatırlandı.
4. Yeniden okumak yerine hatırlamaya çalışın. Tabloyu kapatın ve anlamdan yola çıkarak fiilin hâllerini hatırlayın. Karpicke ve Roediger, öğrenilenleri uzun süre hatırlamayı sağlayan şeyin bilgiyi tekrar tekrar hafızadan çağırmak olduğunu gösterdi.
5. Cümle kurarak fiilin hâlini kontrol edin. I have went gibi bir hatayı büyük olasılıkla kendiniz fark etmezsiniz: went “geçmiş zaman” olduğu için doğru görünür. Yazdığınız cümlenin değerlendirmesi bu hatayı ortaya çıkarır; LetsWords’teki pratik de bunun üzerine kuruludur.

LetsWords’te değerlendirme örneği: have sonrasında choose

Choose fiilini öğreniyorsunuz ve kendiniz hakkında şöyle yazıyorsunuz:

I have chose this university last year because of its business school.

Değerlendirme ne gösteriyor? İki hata var ve ikisi de fiilin biçimiyle ilgili.

• have sonrasında üçüncü hâl gerekir: chose değil, chosen.
• Ancak geçmişte belirli bir zaman (last year) belirtildiğinde Present Perfect kullanılmaz. Burada ikinci hâlle kurulan Past Simple gerekir.

Düzeltilmiş cümle:

I chose this university last year because of its business school.

Değerlendirme, sonraki cümlelerde de kullanabileceğiniz kuralı açıklar: olay geçmişte belirli bir zamana bağlıysa chose, şu andaki sonucu önemliyse have chosen:

I have chosen a topic for my thesis, so now I can start writing.

Tabloda choose fiilinin üç hâlini de doğru söyleseniz bile bu hatayı fark etmeyebilirdiniz. Hata, fiili kendiniz kullandığınızda görünür oldu.

Düzensiz fiilleri LetsWords’te öğrenmek neden daha kolay?

Tablolar, kartlar ve “doğru hâli seçin” testleri tanıma becerisini çalıştırır: seçenekler önünüzdedir, yalnızca doğru olanı bulmanız gerekir. Konuşurken ve yazarken ipucu yoktur; düşüncenizi anlatırken doğru hâli kendiniz seçersiniz. LetsWords tam olarak bu beceriyi geliştirir.

• Fiili kendiniz kullanırsınız. Koleksiyonunuzdaki bir fiille, örneğin tabloda çalıştığınız gruptan biriyle cümle yazarsınız. Ardından değerlendirme alırsınız: fiilin hâli doğru mu, burada başka bir yapı mı gerekiyor, daha doğal nasıl söylenir? Değerlendirme hatayı Türkçe açıklar, kısa veya ayrıntılı olabilir ve hedefinizi dikkate alır: sınav hazırlığı ya da genel İngilizce.
• Ne yazacağınızı düşünmek zorunda kalmazsınız. Cümle oluşturucu, seçtiğiniz zorluk düzeyinde Türkçe bir cümle önerir; siz de gereken fiili kullanarak çevirirsiniz.
• Doğru hâl alışkanlık olana kadar fiil tekrar karşınıza çıkar. Tekrar sırasında anlamı görür, fiili kendiniz hatırlar ve onunla yeni bir cümle yazarsınız. Aralıklı tekrar, fiili belirli aralıklarla yeniden getirir.
• Çalıştığınız fiiller ve kelimeler tek yerde toplanır. Tablodan, dizilerden ve iş yazışmalarından aldığınız fiilleri koleksiyonunuza ekleyebilir, LetsWords kelime alıştırmalarında diğer kelimelerle aynı şekilde çalışabilirsiniz.

Böylece went, gone ve been yalnızca sırayla doğru saydığınız biçimler olmaktan çıkar; yazarken ve konuşurken de birbirine karışmaz. Bu yaklaşımın bütün kelimelerle nasıl işlediğini aktif kelime bilgisi hakkındaki makalede görebilirsiniz.

LetsWords’te düzensiz fiillerle pratik yapmaya başlayın. Başlarken hedefiniz ve seviyeniz hakkındaki soruları yanıtlayın; LetsWords size uygun pratiği seçsin. Ödeme yapmadan önce cümle değerlendirmesini deneyebilirsiniz.