Từ vựng tiếng Anh sẽ nhớ lâu nếu bạn học từ trong ngữ cảnh, tự nhớ lại mà không cần gợi ý, dùng thử ngay khi nói và viết, rồi quay lại với từ sau những khoảng nghỉ. Nếu chỉ đọc đi đọc lại danh sách, bạn nhận ra từ khi đọc, nhưng lúc cần nói hay viết thì lại không nghĩ ra. LetsWords giúp bạn dùng từ không mắc lỗi. Bạn đặt câu với từ đang học. Phần luyện từ vựng chỉ ra lỗi về cách dùng từ và ngữ pháp, đề xuất cách sửa kèm lời giải thích, còn ôn tập ngắt quãng giúp bạn nhớ chắc.
Kế hoạch tuần đầu tiên và buổi học 15–20 phút
Mỗi buổi học gồm ba phần:
- Ôn tập, 5 phút. Nhớ lại từ của những ngày trước theo nghĩa, không nhìn đáp án. Từ nào chưa nhớ ra, hãy đưa lên đầu lần ôn tiếp theo.
- Từ mới, 5 phút. Chọn 5–7 từ. Với mỗi từ, đọc định nghĩa và hai ví dụ, để ý xem nó thường đi với những từ nào.
- Luyện dùng từ, 7–10 phút. Với mỗi từ mới, viết một câu về công việc, cuộc sống của bạn hoặc chủ đề thi. Kiểm tra câu và lưu lại bản đã sửa.
Tuần đầu tiên:
- Ngày 1. Xác định bạn học từ để làm gì: công việc, chuyển ra nước ngoài, du lịch hay IELTS. Chọn nguồn từ: bộ từ theo trình độ hoặc từ trong email và tài liệu của chính bạn. Buổi đầu tiên chưa có phần ôn tập.
- Ngày 2–5. Bắt đầu bằng phần tự nhớ lại, sau đó học từ mới và viết câu.
- Ngày 6. Không học từ mới. Nhớ lại tất cả từ trong tuần và viết một đoạn ngắn với vài từ trong số đó: email cho đồng nghiệp, tin nhắn cho bạn bè hoặc một đoạn văn theo chủ đề IELTS.
- Ngày 7. Đánh dấu những từ khó nhớ ra: tuần thứ hai sẽ bắt đầu từ chúng.
Hết tuần, bạn có 25–35 từ: từ nào bạn cũng đã tự nhớ lại và đã dùng khi viết. Trong phần luyện từ vựng của LetsWords, cả ba phần này đã được gộp sẵn vào một buổi học.
Nên học từ nào trước
Hãy bắt đầu với từ thông dụng: chúng xuất hiện trong gần như mọi văn bản và cuộc trò chuyện. Sau đó thêm từ cho mục tiêu của bạn. Cho công việc: từ trong email, cuộc họp và báo cáo. Cho cuộc sống ở nước ngoài: thuê nhà, ngân hàng, khám bệnh, giấy tờ. Cho IELTS: từ vựng học thuật và các chủ đề Writing như giáo dục, công nghệ, đô thị, môi trường.
Học theo chủ đề trong cuộc sống của bạn, đừng học theo những danh sách kiểu sách giáo khoa như “Động vật” hay “Màu sắc”. Một bộ lọc đơn giản: chỉ chọn từ nếu bạn hình dung được mình sẽ nói hoặc viết nó ở đâu trong tháng tới.
Học cả cụm, đừng học từ đơn lẻ. Decision chỉ cho bạn nghĩa dịch, còn make a decision là một mảnh câu dùng được ngay, đi kèm đúng động từ.
LetsWords có sẵn các bộ từ theo trình độ, từ vựng luyện thi, từ vựng học thuật và các cách diễn đạt, cụm từ cố định, cụm động từ và thành ngữ. Bạn có thể thêm từ trong email và tài liệu của mình vào bộ sưu tập cá nhân.
Mỗi ngày nên học bao nhiêu từ
Mức hợp lý là 5–10 từ mới cho 15–20 phút. Nếu học một tiếng, có thể lấy 15–20 từ. Giới hạn nằm ở phần ôn tập: mỗi từ mới sẽ còn quay lại với bạn vài lần nữa. Học 30 từ mỗi ngày thì sau một tuần, bạn sẽ có hơn 200 từ cần ôn và không còn thời gian cho từ mới.
Nếu ôn tập chiếm hơn nửa buổi học, hãy giảm số từ mới. Nếu nhớ lại dễ dàng, hãy tăng lên. Học ngắn mỗi ngày hiệu quả hơn một buổi dài vào cuối tuần: bạn quay lại với từ thường xuyên hơn.
Học nhanh chưa chắc đã nhớ lâu
Câu hỏi hay gặp nhất là làm sao học từ vựng tiếng Anh thật nhanh. Chỉ trong một buổi tối, bạn có thể thuộc cả danh sách và sáng hôm sau vẫn nhớ. Nhưng nếu không quay lại với các từ đó, một tuần sau bạn sẽ quên nhiều. Từ ở lại lâu khi bạn nhiều lần nhớ lại và dùng nó, có khoảng nghỉ giữa các lần.
Vì vậy, đừng bớt phần ôn, hãy bớt số từ mới: từ đã quên thì phải học lại từ đầu. Mười từ bạn còn nhớ sau một tháng và dùng được trong email có ích hơn năm mươi từ bạn chỉ nhận ra khi nhìn danh sách.
Tự nhớ lại thay vì đọc lại
Danh sách đọc đi đọc lại trông rất quen. Nhưng khi nói chuyện, chẳng có danh sách nào trước mắt: bạn phải tự lấy từ ra từ trí nhớ. Hãy che đáp án và nhớ lại từ tiếng Anh theo nghĩa. Chiều từ tiếng Việt sang tiếng Anh khó hơn, nhưng đó chính là chiều bạn cần khi nói và viết.
Karpicke và Roediger nghiên cứu cách sinh viên ghi nhớ các cặp từ tiếng Swahili – tiếng Anh. Sau một tuần, người tham gia nhớ tốt hơn những cặp từ mà họ tiếp tục tự nhớ lại trong các lượt kiểm tra. Đọc lại thêm những cặp đã thuộc không cải thiện kết quả. Còn dự đoán của chính sinh viên về việc mình sẽ nhớ được gì thì không khớp với kết quả thực tế.
Phần ôn tập trong LetsWords hoạt động đúng như vậy: bạn thấy nghĩa bằng tiếng Việt và tự nhớ lại từ tiếng Anh, chỉ mở gợi ý khi không nhớ ra.
Thẻ từ và ôn tập ngắt quãng
Thẻ từ là cách tiện lợi để luyện nhớ lại. Mặt trước ghi nghĩa hoặc tình huống, mặt sau ghi từ kèm cụm từ đi cùng và ví dụ. Ôn với khoảng cách tăng dần: ngày hôm sau, vài ngày sau, một tuần sau. Từ nào chưa nhớ ra thì cho quay lại sớm hơn.
Tổng quan của Cepeda và cộng sự tập hợp hàng trăm thí nghiệm về việc phân bố thời gian học ảnh hưởng thế nào đến khả năng nhớ lại. Cùng một số lần ôn, nhưng chia ra theo thời gian thì giữ kiến thức tốt hơn ôn dồn một lượt. Và càng cần nhớ lâu, khoảng nghỉ càng nên dài.
Trong LetsWords, bạn không cần tự ghi lịch ôn: ôn tập ngắt quãng tự đưa từ trở lại ở các buổi sau, dựa trên việc trước đó bạn nhớ lại chúng tốt đến đâu.
Học từ trong ngữ cảnh và dùng ngay
Nghĩa dịch cho biết từ có nghĩa là gì. Ngữ cảnh cho thấy cách dùng: đi với giới từ nào, trong cấu trúc nào, ở tình huống nào. Tiếng Việt nói “phụ thuộc vào”, và chữ “vào” có thể khiến bạn đoán in hay into, trong khi tiếng Anh cần depend on. Ví dụ nào cũng cho thấy điều này, còn cặp “từ – nghĩa dịch” thì không.
Bước tiếp theo là tự mình dùng từ. Khi đặt câu, chính bạn chọn ý, dạng từ và tình huống. Hulstijn và Laufer so sánh ba bài tập với cùng một nhóm từ mới: đọc một đoạn văn, đọc kèm điền vào chỗ trống, và tự viết một bài có dùng các từ đó. Từ được nhớ tốt nhất sau khi viết bài, kém nhất sau khi chỉ đọc.
Nhưng câu không được kiểm tra có thể khiến bạn quen luôn với lỗi sai. Phần phân tích của LetsWords cho bạn biết cần sửa gì và vì sao. Bạn có thể nhận bản ngắn gọn hoặc chi tiết, và phần phân tích tính đến mục tiêu của bạn: luyện thi hay tiếng Anh thông dụng. Cách đưa một từ quen mặt đến chỗ dùng được thoải mái có trong bài “Cách biến từ vựng tiếng Anh bị động thành chủ động”.
Liên tưởng: khi nào có ích
Liên tưởng nối hình thức và nghĩa của một từ khó mãi không vào đầu. Ví dụ procrastinate là “trì hoãn, để việc sang mai”. Trong từ này có chữ Latin cras, nghĩa là “ngày mai”: việc cứ bị dời sang ngày mai. Một móc nối như vậy giúp lần làm quen đầu tiên nhanh hơn.
Nhưng liên tưởng không chỉ cho bạn cách đặt câu. Nó không nói rằng sau suggest không dùng me to. Chỉ nghĩ liên tưởng cho vài từ “cứng đầu”, còn lại hãy chuyển sang tự nhớ lại và dùng từ.
Học kèm nghĩa dịch hay không
Nghĩa dịch giúp bạn hiểu từ rất nhanh, và lúc mới bắt đầu thì khó mà thiếu nó. Nhưng nghĩa dịch che mất sự khác biệt. Chữ “đề nghị” trong tiếng Việt có thể là suggest, cũng có thể là offer, và chỉ nhìn nghĩa dịch thì không biết cần động từ nào.
Lúc này, cách học đơn ngữ sẽ giúp bạn: đọc định nghĩa tiếng Anh và ví dụ trước, chỉ xem nghĩa dịch khi chưa hiểu. Trong LetsWords, bạn tự chọn: có thể bật giải thích bằng tiếng Anh và ẩn nghĩa dịch, còn phân tích lỗi vẫn nhận bằng tiếng Việt.
Người mới bắt đầu nên học thế nào
Nếu bạn bắt đầu gần như từ con số 0, hãy chọn bộ từ có sẵn theo trình độ và học kèm nghĩa dịch. Mỗi ngày 5 từ mới là đủ. Viết câu ngắn, về chính bạn:
I usually start work at nine.
Nếu chưa biết viết gì, công cụ gợi ý của LetsWords sẽ đưa ra một câu tiếng Việt với độ khó bạn chọn, còn bạn diễn đạt nó bằng tiếng Anh.
Ví dụ phân tích trong LetsWords: suggest trở thành từ của bạn như thế nào
Gặp từ. Trong email của đồng nghiệp:
I’d suggest moving the call to Thursday so that everyone can join.
Bạn thêm suggest vào bộ sưu tập của mình và xem định nghĩa cùng các ví dụ.
Nhớ lại. Ở buổi học sau, bạn thấy nghĩa “gợi ý, đề xuất một ý tưởng hoặc kế hoạch” và tự nhớ ra từ tiếng Anh.
Viết một câu về công việc của mình:
My manager suggested me to take an online course.
Phân tích chỉ ra điều gì. Từ được chọn đúng: quản lý đưa ra một lời khuyên. Lỗi nằm ở cấu trúc. Câu tiếng Việt “sếp đề nghị tôi học một khóa online” đặt người ngay sau động từ, nên rất dễ viết thành suggested me to. Nhưng sau suggest không đặt người rồi đến to và động từ. Để nói ai khuyên làm gì, có hai cấu trúc. Suggest + -ing: khi không nêu người thực hiện. Suggest that + người + động từ nguyên mẫu: khi cần nêu người đó. Trong tiếng Anh-Anh cũng có thể dùng should take.
Sửa lại:
My manager suggested that I take an online course.
Một cách viết chính xác hơn, nêu rõ khóa học và mục đích của lời khuyên:
My manager suggested that I take a data analysis course to prepare for the new project.
Đưa vào tình huống mới. Khi từ quay lại trong phần ôn tập, hãy viết về chuyện khác. Nhờ đồng nghiệp chọn giờ:
Could you suggest a time that works for your team?
Hoặc một lập luận cho IELTS Writing:
Many experts suggest limiting screen time for young children.
Câu đầu là suggest + danh từ, câu thứ hai là suggest + -ing. Suggest khác offer thế nào, bạn xem trong bài tập miễn phí.
Bài tập miễn phí của LetsWords, không cần đăng ký
Bạn có thể bắt đầu với bài tập miễn phí của LetsWords, gồm hơn 1000 cách diễn đạt. Mỗi trang có nghĩa và bản dịch, cấu trúc, ví dụ, lỗi thường gặp kèm bản sửa và giải thích, bài tập có kiểm tra đáp án. Chọn chuyên mục theo nhu cầu: Cụm từ cố định, Cụm động từ hoặc Cặp từ dễ nhầm. Để bắt đầu, hãy thử make a decision và remember hay remind.
Bài tập miễn phí giải thích những cách diễn đạt có sẵn. Còn từ gặp trong công việc, khi đọc và khi ôn thi, bạn học trong phần luyện từ vựng: thêm từ vào bộ sưu tập, tự nhớ lại theo nghĩa, học cách dùng không mắc lỗi và ôn lại sau những khoảng nghỉ. Với IELTS, ngay trong LetsWords có luyện Writing: từ luyện theo tiêu chí trên một đoạn của bài trả lời đến bài viết hoàn chỉnh với phân tích chi tiết theo bốn tiêu chí.
Anki và Quizlet: thẻ từ giúp được đến đâu
Thẻ từ trong Anki và Quizlet luyện mối liên kết “từ – nghĩa dịch”: mặt này gợi ra mặt kia. Nhưng trả lời đúng trên thẻ không cho biết bạn có nói hay viết được điều mình muốn với từ đó mà không mắc lỗi hay không. LetsWords kiểm tra đúng điều này và giải thích cần sửa gì. So sánh chi tiết có trong bài “Anki, Quizlet hay LetsWords”, còn các ứng dụng khác được điểm qua trong bài tổng hợp ứng dụng.
Tóm lại
Đừng tích trữ danh sách. Đưa mỗi từ mới đến lúc dùng được: hiểu trong ngữ cảnh, nhớ lại, viết, sửa, rồi quay lại sau một khoảng nghỉ.
Bắt đầu luyện từ vựng trong LetsWords. Trả lời vài câu hỏi về mục tiêu và trình độ, làm bài kiểm tra từ vựng, và LetsWords sẽ chọn bài luyện phù hợp: ở đó bạn tập nói và viết với từ mới, chứ không chỉ nhận ra chúng.