Bài mô tả quy trình trong IELTS Academic Writing Task 1 dễ theo dõi khi ngay từ câu đầu người đọc đã biết quy trình có bao nhiêu giai đoạn, bắt đầu và kết thúc bằng bước nào. Sau đó, họ dễ dàng nhận ra chỗ một bước kết thúc và bước tiếp theo bắt đầu. Ba kỹ thuật sau giúp ích cho việc này: phần tổng quan (overview), từ chỉ trình tự và câu bị động. Dưới đây là đề bài kèm sơ đồ, một đoạn viết chưa tốt điển hình và cách sửa. Trong LetsWords, bạn luyện điều này trên chính bài viết của mình: phần phân tích theo bốn tiêu chí cho thấy người đọc bị lạc ở đâu, còn bạn tự tay sửa bài.
Đề bài: quy trình sản xuất trà đen
Mô tả chính thức của Task 1 nêu rõ: đề có thể yêu cầu trình bày các giai đoạn của một quy trình. Hãy xem một đề như vậy:
The diagram below shows the stages in the production of black tea.
Summarise the information by selecting and reporting the main features, and make comparisons where relevant.
Write at least 150 words.
Đoạn viết chưa tốt: đủ các giai đoạn nhưng không thấy trình tự
At first, workers pick young tea leaves by hand. They put the leaves on racks for 12 to 18 hours. A machine rolls the leaves. The leaves stay in a humid room for one to three hours and turn brown. Hot air dries the leaves for about 20 minutes. The tea is sorted by leaf size. They pack it into boxes and tea bags. This is how black tea is made.
Đoạn văn có đủ bảy giai đoạn và nội dung khớp với sơ đồ. Nhưng thử đổi chỗ câu thứ hai và câu thứ năm: không có gì trong bài báo hiệu rằng thứ tự đã bị đảo. Người đọc phải đối chiếu từng câu với sơ đồ. Câu cuối chỉ nhắc lại đề bài, còn overview thì không có: người đọc vẫn không biết tổng cộng có bao nhiêu giai đoạn.
Ví dụ phân tích trong LetsWords: overview, từ nối và câu bị động
Phần phân tích trong LetsWords gắn với từng câu trong bài. Ở đoạn này, nó chỉ ra ba chỗ, và chỗ nào cũng khiến người đọc khó thấy trình tự.
Task Achievement: thiếu overview. Người đọc không biết phía trước có bao nhiêu giai đoạn, quy trình bắt đầu và kết thúc bằng bước nào. Overview trả lời đúng ba câu hỏi này trong một câu, không đi vào chi tiết từng giai đoạn.
Coherence and Cohesion: chuyển tiếp giữa các giai đoạn không được đánh dấu. Người đọc dễ theo dõi trình tự hơn khi những chỗ chuyển tiếp quan trọng được đánh dấu bằng từ chỉ trình tự. Không cần đặt một từ như vậy trước mỗi giai đoạn: từ nối gắn vào một cách máy móc cũng khiến bài khó đọc. Chẳng hạn, có thể dùng:
- bắt đầu: first, to begin with;
- ở giữa: next, then, after that, afterwards, once + hành động đã hoàn tất: once withering is complete;
- kết thúc: finally, in the final stage.
Đừng mở đầu giai đoạn đầu tiên bằng at first: cụm này nghĩa là “lúc đầu” và ngầm báo rằng về sau mọi thứ sẽ thay đổi. Lỗi này được phân tích trong bài tập at first.
Coherence and Cohesion: tâm điểm nhảy qua lại giữa những người làm. Các cụm workers pick, a machine rolls và hot air dries đều đúng ngữ pháp. Nhưng gần như câu nào cũng đổi chủ ngữ (workers, they, a machine, hot air), trong khi nhân vật chính của sơ đồ là lá trà. Ở đây, ai hái lá, ai sấy lá không quan trọng. Điều quan trọng là lá trà trải qua những gì, và câu bị động giữ sự chú ý của người đọc ở lá trà: workers pick the leaves → the leaves are picked. Nếu sơ đồ ghi cách thực hiện, hãy giữ lại: by hand, by machine. Ở bước lá tự biến đổi thì không cần câu bị động: the leaves turn brown.
Đoạn đã sửa, gồm overview và ba giai đoạn đầu:
Overall, the production of black tea consists of seven stages, beginning with the picking of fresh leaves and ending with the packing of the finished tea.
First, the top two leaves and the bud of each shoot are picked by hand. Next, the leaves are spread on racks and left to wither for 12 to 18 hours. Once withering is complete, the leaves are rolled by machine.
Kết quả: thấy rõ trình tự mà không cần nhìn sơ đồ
Giờ bạn có thể đọc bài mà không cần nhìn sơ đồ. Câu đầu nêu số giai đoạn, bước đầu và bước cuối. Các chỗ chuyển tiếp được đánh dấu bằng First, Next, Once, còn Once withering is complete nối trực tiếp với giai đoạn trước. Trong các câu mô tả giai đoạn, chủ ngữ luôn là lá trà, nên người đọc dõi theo lá trà, không bị cuốn theo việc người làm liên tục thay đổi.
Hãy tự kiểm tra: mô tả giai đoạn 4 và 5 theo cùng cách. Dùng after that và once, câu bị động cho những gì người ta làm với lá trà, còn việc lá chuyển sang màu nâu thì dùng câu chủ động: the leaves turn brown. Nếu không nhìn sơ đồ vẫn hiểu được trình tự, kỹ thuật này đã phát huy tác dụng.
LetsWords giúp bạn những gì
Mô tả ba giai đoạn theo mẫu thì không khó. Khó hơn là làm được điều đó trong bài của chính bạn với một sơ đồ mới, khi thời gian khuyến nghị cho cả bài Task 1 là không quá 20 phút. LetsWords gom việc luyện tập này về một chỗ:
- Đề để luyện. Ngân hàng đề của LetsWords có hàng trăm đề IELTS Writing, trong đó có sơ đồ quy trình. Bạn viết với dữ liệu mới thay vì mài đi mài lại một bài mẫu.
- Hướng dẫn cho dạng đề này. Hãy mở phần hướng dẫn trước khi viết: phần này giải thích cách tiếp cận sơ đồ quy trình và cách xây dựng bài viết.
- Phân tích bài của bạn theo bốn tiêu chí. Nhận xét gắn với từng câu bạn viết: chỗ nào thiếu overview, chỗ nào chuyển tiếp giữa các giai đoạn bị mờ, chỗ nào tâm điểm lệch khỏi đối tượng chính. Phần phân tích cho biết nên sửa gì trước, còn bạn tự viết lại, và chính nhờ vậy kỹ năng mới được củng cố.
- Luyện theo tiêu chí. Nếu trình tự lại bị mất, hãy luyện Coherence and Cohesion trên một đoạn của bài mà không phải viết lại cả bài.
Afterwards, finally và at first có trong bài tập miễn phí của LetsWords, kèm lỗi thường gặp và phần kiểm tra đáp án. Để những từ như vậy tự bật ra trong phòng thi, hãy thêm chúng vào bộ sưu tập riêng trong phần luyện từ vựng: bạn tự nhớ lại từ qua gợi ý bằng tiếng Việt, đặt câu với nó, LetsWords chỉ ra lỗi và giải thích cách sửa, còn ôn tập ngắt quãng đưa từ trở lại trong các buổi học sau.
Bắt đầu luyện IELTS Writing Task 1 trong LetsWords: mô tả quy trình với những sơ đồ mới, nhận phân tích theo bốn tiêu chí và sửa bài cho đến khi trình tự hiện rõ ngay từ lần đọc đầu tiên.